Hangi alışverişler tüketici işlemi sayılır?
Tüketici hukukunda, ticari veya mesleki olmayan amaçla hareket eden kişinin bir işletmeden aldığı mal ya da hizmet korunur. Ev için alınan buzdolabı, kişisel banka işlemi veya evin temizlenmesi için alınan hizmet bu kapsama girebilir. Aynı ürünün işletmenin mesleki ihtiyacı için alınması, uygulanacak kuralları değiştirebilir.
Örneğin internetten alınan çalışma sandalyesinin ayağı kırık gelirse ayıplı mal hakları gündeme gelir. Sandalye sağlam olduğu halde ölçüsü odaya uymuyorsa, koşulları varsa mesafeli sözleşmeden cayma hakkı kullanılabilir. Fatura, sipariş ekranı, teslim tarihi, ürünün tanıtımı ve satıcıyla yazışmalar, sorunun ve talebin açıklanmasını kolaylaştırır.
Mesafeli alışverişte 14 günlük cayma hakkı
İnternet veya telefonla kurulan, mesafeli sözleşme kurallarına tabi alışverişlerde tüketici kural olarak gerekçe göstermeden ve ceza ödemeden 14 gün içinde cayabilir. Süre malda tüketicinin veya belirlediği, taşıyıcı dışındaki üçüncü kişinin teslim aldığı gün, hizmette sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Mal teslim edilmeden de cayılabilir. Bildirim süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yazılı olarak ya da e-posta gibi kalıcı veri saklayıcısıyla yöneltilmelidir.
Kişiye özel hazırlanan veya çabuk bozulabilen ürünler, koruyucu ambalajı açılmış ve hijyen bakımından iadesi uygun olmayan mallar, belirli tarihteki konaklama ve anında sunulan dijital içerikler gibi istisnalar vardır. Cayma süresi bitmeden tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetlerde de cayma hakkı kullanılamaz. Cayma hakkında gerektiği gibi bilgilendirilmemiş tüketici 14 günle bağlı olmaz; hak, normal cayma süresinin bitiminden en geç bir yıl sonra sona erer.
Hakem heyeti veya mahkeme yolu
2026 yılında değeri 186.000 TL'nin altında olan tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvurulur. Tam 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi yolu kullanılır; dava öncesinde kural olarak arabulucuya başvurmak gerekir. Hakem heyeti kararına itirazda ise arabuluculuk aranmaz; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine başvurulabilir. Ayıplı mal, hizmet, kredi ve konut işlemlerinin süreleri farklı olduğundan, talebin dayandığı sözleşme ayrıca incelenmelidir.
