Ticari ilişkinin başında hakları belirlemek
Ticaret hukuku, bir işletmenin kuruluşundan mal teslimine ve alacağın tahsiline kadar uzanır. Şirket kurarken ortakların payları, yönetim yetkileri ve ayrılma koşulları; satış yaparken teslim, ödeme ve ayıp bildirimi açıkça belirlenmelidir. Sözlü anlaşma yapılabilse bile yazılı kayıt, tarafların neyi kabul ettiğini göstermeyi kolaylaştırır.
Şirketin borcu ile ortağın kişisel borcu aynı değildir. Buna karşılık kefalet, yöneticilik veya kamu borçları nedeniyle kişisel sorumluluk doğabilir. Limited ya da anonim şirket seçimi yalnız kuruluş bedeline bakılarak yapılmamalıdır.
Anlaşmazlıkta hangi hak kullanılabilir?
Örneğin bir işletme teslim ettiği ürünlerin bedelini alamıyorsa ödeme, faiz ve şartları oluşmuşsa zararının karşılanmasını isteyebilir. Sözleşme, sipariş yazışmaları, teslim belgesi, faturalar ve banka hareketleri birlikte borcun dayanağını gösterir. Tek başına fatura düzenlenmiş olması, her olayda teslimin ve borcun kesin kanıtı değildir.
Ortaklık anlaşmazlığında ise bilgi alma, karara karşı dava veya şirketten ayrılma gibi farklı haklar gündeme gelir. Talebin para alacağı mı, bir kararın iptali mi olduğu izlenecek yolu değiştirir.
Dava öncesindeki kontrol
Kanunda ticari sayılan ve konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Her ticari uyuşmazlık bu kapsama girmez. Genel kurul kararının iptali gibi taleplerin ayrıca kendi koşulları ve süreleri vardır. Belgelerdeki tebliğ ve karar tarihleri bu nedenle korunmalıdır.
