Ülkeden çıkarma ile merkezde tutulma ayrı kararlardır
Sınır dışı etme kararı, yabancının Türkiye’den çıkarılmasına yöneliktir. İdari gözetim ise kanuni koşullarla geri gönderme merkezinde tutulmasıdır. Örneğin sınır dışı kararına dava açılması, kişinin merkezden kendiliğinden serbest bırakılmasını sağlamaz. İki kararın gerekçeleri ve başvuru yolları ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Kararın gerekçesi, başvuru mercii ve süresi ilgiliye bildirilmelidir. Gönderilecek ülkede işkence, insanlık dışı veya onur kırıcı muamele tehlikesi varsa geri göndermeme güvencesi ayrıca uygulanır; riskin dayanakları ve kişisel durum ortaya konmalıdır.
Sınır dışı kararında dava süresi yedi gündür
Sınır dışı kararının tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurulabilir. Mahkemeye başvuru, kararı veren makama da bildirilir. Bu süre genel idari davalardaki 60 günle karıştırılmamalıdır.
Kişinin rızası saklı kalmak üzere, dava açma süresi içinde ve zamanında dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar sınır dışı işlemi uygulanmaz. Bu koruma için ayrıca yürütmenin durdurulması kararı alınması gerekmez. Tebliğ belgesi ve mahkemeye başvuru kaydı saklanmalıdır.
İdari gözetimde sulh ceza hâkimine başvurulur
YUKK m.57 kapsamındaki idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir; kanun bu başvuruya yedi günlük süre koymaz. Beş gün, hâkimin incelemeyi sonuçlandırma süresidir. Başvuru gözetimi kendiliğinden durdurmaz. Gözetim şartları ortadan kalkar veya değişirse yeniden başvuru yapılabilir.
Valilik, gözetimin sürmesinin gerekli olup olmadığını her ay düzenli olarak denetler; gerektiğinde ay sonu beklenmez. Gözetim en fazla altı aydır. Yalnız yabancının iş birliği yapmaması veya ülkesiyle ilgili doğru bilgi ya da belgeleri vermemesi yüzünden sınır dışı işlemi tamamlanamamışsa en fazla altı ay daha uzatılabilir. Süre dolmadan da gerekli koşullar kalmamışsa gözetim sona erdirilmelidir.
Buradaki süreler sınır dışı amacıyla m.57 gözetimine aittir; uluslararası koruma başvurusundaki m.68 gözetimi ayrı bir düzenlemedir. Avukatlık ücretini karşılayamayan kişiye, gözetim işlemine karşı yargıya başvurması ve talebi halinde kanundaki adli yardım kapsamında avukatlık hizmeti sağlanır.
