Kamu hizmetinden doğan zararın karşılanması
Tam yargı davasıyla, idarenin işlem veya eyleminin yol açtığı maddi ve manevi zararın giderilmesi istenir. Zararın varlığı ve kamu hizmetiyle bağlantısı gösterilmelidir. Her zarar yalnız hizmet kusuruna dayanmaz; kanunun ve içtihadın tanıdığı kusursuz sorumluluk halleri de vardır. İdarenin özel hukuk ilişkileri ise farklı yargı yoluna tabi olabilir.
Örneğin kamuya ait kanalın bakımındaki eksiklik nedeniyle tarlayı su basmasıyla, hukuka aykırı bir memuriyet işlemi yüzünden gelir kaybedilmesi aynı başvuru takvimine tabi değildir. Birincisinde eylem, ikincisinde idari işlemden doğan zarar yolu gündeme gelir.
İdari eylemde önce kuruma başvuru
İYUK m.13 kapsamında, idari eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her durumda eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurup hakkın yerine getirilmesi istenmelidir. Bu ön başvuru kural olarak dava şartıdır. Öğrenme tarihi; eylemin, zararın ve idareyle bağlantısının ortaya çıkışına göre somut olayda belirlenir.
Talep kısmen veya tamamen reddedilirse ret işleminin tebliğini izleyen günden itibaren genel olarak 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Başvuruya 30 gün cevap verilmezse bu sürenin bitmesiyle dava süresi başlar. Cevap bekleyerek takvim sınırsız uzatılamaz. Adli yargıda açılıp görev yönünden reddedilen tam yargı davasından sonra m.13'teki ön başvuru aranmaz. İYUK m.9 uyarınca, görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren 30 gün içinde görevli idari yargı merciinde dava açılabilir. Bu 30 gün geçmiş olsa bile asıl idari dava süresi henüz dolmamışsa kalan süre içinde dava açılabilir.
İdari işlemden doğan zararda farklı seçenekler
İYUK m.12 uyarınca doğrudan tazminat veya iptal ile tazminat birlikte istenebilir. Önce iptal davası açılmışsa o kararın; kanun yoluna gidilmişse verilen kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açılabilir. İşlemin uygulanmasından doğan zararda uygulama tarihi ayrıca önemlidir. Bu yol, eylemlerdeki bir ve beş yıllık ön başvuru süresiyle karıştırılmamalıdır.
Faturalar, sağlık ve gelir kayıtları, fotoğraflar, tutanaklar ve kuruma başvurunun alındığını gösteren belge, zarar ile talebin dayanağını açıklamaya yardımcı olur.
